تیروئید یک غده پروانه­ ای شکل کوچک است که در پایین گردن شما درست زیر سیب آدم قرار دارد. غده تیروئید از طریق هورمون­ هایی که تولید می­کند تقریباً بر تمام فرآیندهای متابولیک بدن شما تأثیر می­گذارد. هورمون های تیروئید بسیار مهم هستند آنها به کنترل رشد، ترمیم سلولی و متابولیسم کمک می­کنند.

 در ادامه اطلاعات کاملی در مورد علل ایجاد دو بیماری تیروئید ی شایع کم­کاری و پرکاری تیروئید صحبت می­کنیم و اینکه رژیم غذایی مناسب برای این افراد چه باید ها و نباید هایی را شامل می­شود و در نهایت این بیماری ها چطور تشخیص داده می­شنود.

 

دلیل بیماری تیروئید چیست؟

بیماری­های تیروئید به دلایل متفاوتی میتواند ایجاد شود، مانند:

  • کمبود ید
  • بیماری های خود ایمنی
  • برخی از اختلالات ژنتیکی
  • التهاب ناشی از ویروس یا باکتری
  • تومورهای سرطانی و غیر سرطانی
  • درمان­های پزشکی خاص، از جمله پرتودرمانی، جراحی تیروئید و برخی داروها

علت بوجود آمدن تیروئید کم کار

در صورتی که سطح هورمون تیروئید پایین باشد، غده تیروئید سیگنالی به نام هورمون محرک تیروئید (TSH) از غده هیپوفیز دریافت می­کند و هورمون­ های تیروئید را در جریان خون آزاد می­کند.

گاهی اوقات، غده تیروئید هورمون­ های تیروئیدی را ترشح نمی­کند، حتی زمانی که TSH زیادی وجود دارد. این کم­ کاری تیروئید اولیه و شایع ترین نوع کم کاری تیروئید نامیده می­شود. تقریباً ۹۰ درصد از کم کاری تیروئید اولیه ناشی از تیروئید هاشیموتو است، یک بیماری خود ایمنی که در آن سیستم ایمنی بدن شما به اشتباه به غده تیروئید شما حمله می­کند. کم کاری تیروئید اولیه میتواند به دلیل کمبود ید، اختلال ژنتیکی، مصرف برخی داروها همچون داروهای درمان پرکاری تیروئید یا بیماری قلبی و جراحی بخشی از تیروئید نیز باشد.

در موارد دیگر، غده تیروئید TSH کافی دریافت نمی­کند. این اتفاق زمانی میافتد که غده هیپوفیز به درستی کار نمی­کند و به آن کم کاری تیروئید ثانویه می گویند

علت بوجود آمدن تیروئید پرکار

شرایط مختلفی می­تواند باعث پرکاری تیروئید شود. بیماری گریوز، یک اختلال خود ایمنی و شایع ترین علت پرکاری تیروئید است (۷۰%) که باعث تحریک بیش از حد آنتی بادی­ها تیروئید برای ترشح هورمون می­شود. بیماری گریوز در زنان و در سنین کمتر از ۴۰ سال بیشتر از مردان رخ می­دهد و در خانواده هایی که بستگان دارای این بیماری هستند شایعتر است همین مساله نشان دهنده ریشه ژنتیکی در این بیماری است.

پرکاری تیروئید میتواند به دلایل دیگری نیز رخ دهد. مواردی همچون التهاب تیروئید یا تیروئیدیت، وجود تومورهای خوش خیم تیروئید یا غده هیپوفیز یا تومورهای تخمدان یا بیضه و مصرف بیش از حد ید یا تیروکسین(T4) معمولا از طریق غذا، مکمل­های غذایی یا دارو.

علائم تیروئید کم کار

علائم و نشانه های کم کاری تیروئید بسته به شدت کمبود هورمون متفاوت است. مشکلات به آرامی و اغلب در طی چند سال ایجاد می­شوند. در ابتدا ممکن است به سختی متوجه علائم کم کاری تیروئید مانند خستگی و افزایش وزن شوید. یا آنها را به افزایش سن نسبت دهید. اما به مرور زمان مشکلات آشکارتری ایجاد می­کند. علائم و نشانه های کم کاری تیروئید میتواند شامل موارد زیر باشد:

  • یبوست
  • خستگی
  • افسردگی
  • افزایش وزن
  • ضعف حافظه
  • گرفتگی صدا
  • ضعف عضلانی
  • پف کردن صورت
  • کند شدن ضربان قلب
  • افزایش حساسیت به سرما
  • افزایش سطح کلسترول خون
  • درد، سفتی یا تورم در مفاصل
  • درد عضلانی، حساسیت و سفتی
  • نازک شدن مو و خشکی پوست
  • بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
  • دوره های قاعدگی نامنظم یا شدیدتر

جالب است بدانید که صرف نظر از علائم تیروئید کم کار در زنان که همانند مردان است، که کم کاری تیروئید زنان را بیشتر از مردان مبتلا می­کند و معمولاً افراد بالای ۶۰ سال را مبتلا می­کند، اما می­تواند در هر سنی شروع شود. در واقع از هر ۸ زن ۱ نفر در طول زندگی خود به کم کاری تیروئید مبتلا می­شود.

کم کاری تیروئید پرکاری تیروئید

اثرات کم کاری تیروئید برروی سلامتی

کم کاری تیروئید ممکن است در مراحل اولیه علائم قابل توجهی ایجاد نکند ولی با گذشت زمان در صورتی که کم کاری تیروئید درمان نشود می­تواند باعث مشکلات متعددی مانند مشکلات گوارشی، چاقی، درد مفاصل، ناباروری و بیماری قلبی شود.

کم کاری تیروئید و مشکلات گوارشی

کم کاری تیروئید حرکت غذا از طریق معده و روده را کند می­کند. کندی هضم می­تواند منجر به علائمی مانند سوزش سر دل، یبوست و نفخ شود.

کم کاری تیروئید و یبوست

یبوست مشکلی شایعی است و یکی از علل بروز آن میتواند کم کاری تیروئید باشد. کم کاری تیروئید بسیاری از سیستم های بدن از جمله هضم و دفع را کند می­کند و به دنبال آن فرد را دچار یبوست مزمن میکند.

همانطور که غذا در روده بزرگ شما حرکت می­کند، آب موجود در آن جذب شده و مواد زائد به صورت مدفوع باقی می­ماند. عضلات روده بزرگ منقبض می­شوند تا مدفوع را از طریق روده به سمت راست روده حرکت دهند. در این مسیر آب همچنان جذب می­شود تا مدفوع جامدتر شود. در این شرایط اگر روده بزرگ شما به اندازه کافی قوی منقبض نشود که به عنوان کاهش تحرک روده شناخته می‌شود، مواد زمان بیشتری در روده باقی می­مانند و آب بیش از حد از آن جذب می­شود

برای رفع این مشکل باید درمان تیروئید کم کار را شروع کنید.در کنار آن مصرف فیبر و مایعات را در رژیم غذایی خود افزایش دهید و بیشتر ورزش انجام دهید. اگر این راهکارها کارساز نبود از پزشک خود در مورد امکان مصرف ملین ها مشاوره بگیرید.

ارتباط کم کاری تیروئید و چاقی

همانطور که گفته شد افراد مبتلا به کم کاری تیروئید هورمون تیروئید کمتری تولید می­کنند. این بدان معناست که آنها متابولیسم کندتری دارند و در زمان استراحت کالری کمتری می­سوزانند. به همین دلیل این افراد اغلب احساس سردی و خستگی می­کنند و به راحتی وزن اضافه می­کنند و کاهش وزن برایشان دشوارتر می­شود.

 

درمان تیروئید کم کار

اگر اخیرا کم کاری تیروئید برای شما تشخیص داده شده است، نگران نباشید و بدانید درمان آن ساده، بی خطر و موثر است. اکثر درمان‌ها شامل اضافه کردن میزان مورد نیاز هورمون به صورت مصنوعی می­باشد. این هورمون‌ها جایگزین چیزی می‌شوند که بدن شما به خودی خود تولید نمی‌کند و به بازگشت عملکردهای بدن به حالت عادی کمک می‌کند. درکنار درمان مشکل تیروئید خود همانطور که گفته شد اکثر افراد دارای تیروئید کم کار دارای اضافه وزن هستند پس باید به فکر کاهش وزن نیز بود. اما چطور؟

لاغری سریع برای کم کاری تیروئید

اگر با وجود مشکل کم کاری تیروئید حفظ وزن ایده آل برایتان دشوار است، تمرینات هوازی با شدت متوسط یا با شدت بالا را امتحان کنید، تمریناتی مانند پیاده روی سریع، دویدن. تحقیقات نشان داده اند که این ورزش­ها به افزایش سطح هورمون تیروئید کمک می­کند و به نوبه خود میتواند باعث سرعت بخشیدن به متابولیسم شود.

افزایش مصرف پروتئین نیز میتواند برای افراد مبتلا به کم کاری تیروئید در راستای کاهش وزن مفید باشد. تحقیقات نشان داده است که رژیم­های غذایی با پروتئین بالاتر نیز به افزایش سرعت متابولیسم شما کمک می­کند.

 

 

رژیم غذایی کم کاری تیروئید

افراد دارای کم کاری تیروئید باید برخی موارد را از رژیم غذایی خود حذف و برخی دیگر را به مقدار مناسب به آن اضافه کنند.

برای کم کاری تیروئید چه بخوریم

رژیم غذایی کم کاری تیروئید

ماده مغذی که برای سلامت تیروئید مهم هستند شامل:

  1. ید

ید یک ماده معدنی ضروری برای ساخت هورمون­های تیروئید است. بنابراین، افراد مبتلا به کمبود ید در معرض خطر کم کاری تیروئید هستند.

اگر کمبود ید دارید، نمک سفره یددار را به وعده های غذایی خود اضافه کنید یا غذاهای غنی از ید مانند جلبک دریایی، ماهی، لبنیات و تخم مرغ بیشتر مصرف کنید. لزومی به مصرف مکمل های ید نیست چراکه مقدار ید مورد نیاز بدن به راحتی از طریق رژیم غذایی قابل دریافت است. البته باید توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد آن ید نیز برای تیروئید مضرر است.

  1. سلنیوم

سلنیوم به فعال کردن هورمون های تیروئیدی کمک می­کند. به علاوه دارای خاصیت آنتی اکسیدانی است و غده تیروئید را در برابر آسیب رادیکال­های آزاد محافظت می­کند.

افزودن غذاهای غنی از سلنیوم شامل ماهی تن، ساردین، تخم مرغ، گوشت بوقلمون، مرغ وگاو، قارچ و حبوبات به رژیم غذایی بهترین راه تامین آن است. از مصرف مکمل سلنیوم بدون تجویز پزشک خودداری کنید چرا که سلنیوم در مقادیر زیاد میتواند سمی باشد.

  1. زینک (روی)

روی مانند سلنیوم به فعالسازی هورمون های تیروئید کمک می­کند. همچنین در تنظیم هورمون TSH نیز نقش دارد، TSH هورمونی که دستور آزادسازی هورمون‌های تیروئید را صادر می­کند.

اگر کم کاری تیروئید دارید، سعی کنید غذاهای غنی از روی مانند صدف، گوشت گاو و مرغ بیشتر مصرف کنید.

 

برای کم کاری تیروئید چه نخوریم

خوشبختانه نیازی نیست که از مواد غذایی بسیاری صرف نظر کنید. ماده مغذی که به سلامت افراد مبتلا به کم کاری تیروئید آسیب می­رساند و در عملکرد طبیعی غده تیروئید اختلال ایجاد کنند شامل:

  • سبزیجات کلمی، اسفناج و شلغم
  • مواد غذایی مشتق شده از سویا مانند توفو، تمپه
  • آجیل و دانه ها: بادام زمینی، ارزن و آجیل دانه کاج
  • میوه ها و گیاهان نشاسته ای: سیب زمینی شیرین، هلو، توت فرنگی و مواردی از این دست

افراد مبتلا به کم کاری تیروئید که مشکل کمبود ید دارند باید مصرف این مواد را محدود کنند یا آن ها را پخته مصرف کنند.

این افراد از مصرف مواد غذایی فراروی شده نیز باید اجتناب کنند چرا که شامل مقدار زیادی کالری هستند و منجر به افزایش وزن میشوند.

نوشیدنی هایی مانند قهوه، چای سبز و الکل میتواند باعت تحریک غده تیروئید شود.

 

آیا کم کاری تیروئید خطرناک است

اگر کم کاری تیروئید درمان نشود می­تواند مشکلات جدی ایجاد کند و در صورت عدم اقدام برای درمان این علائم و خطرات به مرور زمان شدیدتر می­شود. این مشکلات شامل:

  • بروز مشکلات قلبی
  • بروز مشکلات تنفسی
  • ایجاد گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید)
  • ایجاد مشکلات مربوط به سلامت روان
  • عدم توانایی در حفظ دمای طبیعی بدن
  • زمانی که کم کاری تیروئید درمان نشود می­توانید به یک وضعیت پزشکی جدی به نام میکسدما کما(Myxedema coma) تبدیل شود، کم کاری تیروئید شدید که منجر به کند شدن عملکرد مغز و دیگر اندام های بدن شده و کشندگی بالایی دارد.

 

علائم تیروئید پرکار

زمانی اصطلاح پرکار به تیروئید اطلاق می­شود که غده تیروئید بیش از حد هورمون تولید کند. پرکاری تیروئید میتواند متابولیسم بدن شما را تسریع کند و باعث کاهش وزن ناخواسته و ضربان قلب سریع یا نامنظم شود. علائم پرکاری تیروئید طوری است که ممکن است پزشک را گمراه و تشخیص را دشوار سازند. همچنین می­تواند انواع مختلفی از علائم و نشانه ها را ایجاد کند، از جمله:

  • تعریق بالا
  • تپش قلب
  • افزایش اشتها
  • ضربان قلب نامنظم
  • مشکل در خوابیدن
  • نازک شدن مو و پوست
  • خستگی، ضعف عضلانی
  • افزایش حساسیت به گرما
  • تغییر در الگوی دوره قاعدگی
  • بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
  • لرزش – معمولاً در دست ها و انگشتان
  • عصبی بودن، اضطراب و تحریک پذیری
  • تغییر در الگوی روده، به ویژه حرکات مکرر روده
  • ضربان قلب سریع- معمولاً بیش از ۱۰۰ ضربه در دقیقه
  • کاهش وزن ناخواسته علی رغم عدم تغییر در حجم غذای مصرفی

 

ارتباط پرکاری تیروئید و لاغری

هورمون تیروئید به تنظیم متابولیسم کمک می­کند به این معنی میزان انرژی که بدن برای حفظ عملکرد خود مصرف می­کند نیز تأثیر می­گذارد. در بیشتر موارد، هورمون تیروئید اضافی با سوزاندن انرژی بیشتر در حالت استراحت همراه است. بنابراین کاهش وزن یکی از علائم رایج پرکاری تیروئید است.

 

رژیم غذایی تیروئید پرکار

افراد مبتلا به پرکاری تیروئید نیز همچون کم کاری آن باید از مصرف برخی مواد اجتناب و مصرف برخی دیگر از مواد را در الویت غذایی خود قرار دهند.

برای پر کاری تیروئید چه بخوریم

رژیم غذایی پرکاری تیروئید

مصرف برخی مواد که برای سلامت کلی تیروئید لازم هستند در هر دو وضعیت کم کاری و پرکاری تیروئید ضروریست. موادی مثل سلنیوم، روی.

  1. سلنیوم

غذاهای غنی از سلنیوم به متعادل کردن سطح هورمون تیروئید، جلوگیری از آسیب و محافظت از تیروئید در برابر بیماری کمک می­کنند. منابع غذایی حاوی مقادیر قابل قبول سلنیوم عبارتند از قارچ، ماهی، گوشت گاو و بره، مرغ و بوقلمون، برنج قهوه ای، سبوس جو دوسر، تخمه آفتابگردان و دانه چیا.

  1. زینک(روی)

این ماده معدنی به حفظ سلامت سیستم ایمنی و تیروئید کمک می­کند. مواد غذایی همچون گوشت گاو و بره، نخود، پودر کاکائو، قارچ، دانه کدو تنبل و بادام هندی حاوی مقادیر قابل توجهی از این ماده هستند.

  1. آهن

آهن در بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن از جمله سلامت تیروئید نقش دارد. سطوح پایین آهن با پرکاری تیروئید مرتبط است. بنابراین در صورت پرکاری تیروئید مواد غذاهایی دارای آهن مانند لوبیا، سبزیجات برگ سبز، عدس، آجیل، مرغ و بوقلمون، گوشت قرمز و غلات کامل را بیشتر مصرف کنید.

  1. کلسیم و ویتامین دی

 پرکاری تیروئید میتواند باعث ضعیف شدن استخوان­ها شود بنابراین تراکم استخوان باید مجدد ترمیم و حفظ شود. برای این منظور مصرف ویتامین دی و کلسیم ضروری است. کلسیم در غذاهایی همچون اسفناج، لوبیا سفید، کلم پیچ، بامیه فراوان است. ویتامین دی نیز در جگر، قارچ، ماهی­های چرب یافت می­شود. به علاوه میتوانید از مکمل­های غذایی نیز استفاده کنید.

  1. سبزیجات کلمی

سبزیجات کلمی مانع استفاده کامل تیروئید از ید میشود و تیروئید را از استفاده از ید بازمی­­دارند. بنابراین این سبزیجات برای پرکاری تیروئید مفید هستند.

  1. ادویه

برخی از ادویه ها دارای خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی هستند که به حفظ تعادل عملکرد تیروئید کمک میکند. زردچوبه، فلفل سبز و فلفل سیاه گزینه هایی هستند که میتوانید به تمام وعده غذایی خود اضافه کنید.

 

برای پر کاری تیروئید چه نخوریم

  1. ید

مصرف مقادیر بسیار بالای ید باعث ایجاد پرکاری تیروئید و یا وخیم کردن شرایط بیماری می­شود. هر قاشق چای خوری نمک یددار حاوی ۳۰۴ میکروگرم ید است و مقدار توصیه شده نمک روزانه ۱۵۰ میکروگرم است یعنی چیزی حدود نصف قاشق چای خوری. باید این را نیز در نظر بگیرید که برخی از مواد غذایی دارای مقادیر بالایی ید هستند و بهتر است از مصرف آن اجتناب شود همچون گوشت و گیاهان دریایی، زرده تخم مرغ، پنیر، شیر و لبنیات.

  1. گلوتن

گلوتن در برخی از افراد به واسطه ایجاد التهاب باعث آسیب به تیروئید می­شود. تحقیقات نشان داده اند که بیماری­های خودایمنی تیروئید در افراد مبتلا به سلیاک بیشتر است هر چند دلیل این مساله هنوز مشخص نیست.

  1. سویا

به نظر میرسد سویا بر داروهای درمان پرکاری تیروئید تداخل ایجاد می­کند و بنابراین بهتر است از مصرف آن خودداری کنید.

  1. کافئین

مواد غذایی و نوشیدنی­های حاوی کافئین مانند شکلات، قهوه و چای میتوانند علائم پرکاری را شدت بخشند و باعث تشدید برخی علائمی همچون افزایش استرس و اظطراب و ضربان قلب شوند. بنابراین بهتر است نوشیدنی های دیگر را جایگزین نوشیدنی های با کافئین بالا کنید.

 

اثرات پر کاری تیروئید برروی سلامتی

مشکلات قلبی

بیماری قلبی یکی از جدی­ترین عوارض پرکاری تیروئید است و میتواند منجر به ضربان قلب بالا، اختلال ضربان قلب و نارسایی قلبی شود.

پوکی استخوان

استحکام استخوان های شما تا حدی به مقدار کلسیم و سایر مواد معدنی موجود در آنها بستگی دارد و مقادیر بالای هورمون تیروئید مانع ترکیب کلسیم در استخوان ها می­شود.

مشکلات چشمی

نوعی بیماری خود ایمنی در ارتباط با تیروئید به نام Graves’ ophthalmopathy است که در آن افراد مبتلا دچار مشکلات چشمی از جمله برآمدگی، قرمزی یا تورم چشم ها، حساسیت به نور و تاری یا دوبینی می­شوند. مشکلات شدید چشمی میتواند حتی منجر به از دست دادن بینایی شود.

پوست قرمز و متورم

در موارد نادر، ابتلا به بیماری گریور بر روی پوست تأثیر می­گذارد و باعث قرمزی و تورم اغلب در ساق پا می­شود.

تیروتوکسیک(Thyrotoxic)

تشدید ناگهانی علائم پرکاری تیروئید منجر به تب، نبض سریع و حتی هذیان می­شود. اگر این اتفاق افتاد باید مراقبت های پزشکی فوری برای فرد صورت بگیرد.

 

برای بررسی پر کاری و کم کاری تیروئید چه آزمایشی باید بدهیم 

بررسی بالینی بیمار اولین مرحله از آزمایشات بررسی تیروئید است که توسط متخصص صورت می­گیرد. در مرحله بعد در صورت مشاهده موارد غیر طبیعی پزشک دستور انجام ازمایش خون را می­دهد. آزمایش خون میتواند شامل بررسی مقادیر هورمون محرک تیروئید (TSH)، تیروکسین (T4)، تری یدوتیرونین(T3) و آنتی بادی تیروئید باشد.

دقت داشته باشید که مکمل‌های حاوی بیوتین میتواند منجر به گزارش نتایج اشتباه شود. پس در صورتی که مکمل­های مو و ناخن یا مولتی ویتامین مصرف می­کنید به پزشک خود اطلاع دهید و  در صورت لزوم چند روز قبل از انجام ازمایش از مصرف آن خودداری کنید.

اگر نتایج آزمایش خود احتمال وجود بیماری تیروئیدی را نشان داد پزشک یک یا چند تست تشخیصی دیگر را تجویز میکند.

سونوگرافی پرکاربرد ترین تست تکمیلی است. برای بررسی احتمال سرطانی بودن غده تیروئید.

اسکن تیروتید برای بررسی سایز، ظاهر و موقعیت غده تیروئید صورت میگیرد و با تزریق ید رادیو اکتیو و سپس تصویر برداری از ناحیه گردن انجام میشود تا میزان جذب ید ثبت گردد. در افراد دارای پرکاری تیروئید این غده به وضوع دیده خواهد شد.

 آزمایش جذب ید رادیواکتیو که آزمایش جذب تیروئید نیز نامیده می شود، در این تست به فرد یک قرص رادیواکتیو یددار داده میشود میزان ید جذب شده توسط غده تیروئید توسط یک دستگاه سنجیده میشود. این تست در افراد دارای پرکاری تیروئید جذب بالایی را نشان خواهد داد.

 

خلاصه مقاله

کم کاری و پرکاری تیروئید به ترتیب به دلیل کمبود یا عدم دسترسی هورمون های تیروئیدی و دسترسی بیش از حد به این هورمون ها ایجاد می­شوند.

علائم متنوعی را میتوان به این دو بیماری نسبت داد و این علائم به مرور افزایش می­یابند. با توجه به اینکه دلیل اصلی ایجاد علائم تغییر در متابولیسم بدن است خستگی و تغییر وزن از جمله علائم هر دو بیماری است.

آزمایشات مختلفی برای تشخیص و بررسی دقیق بیماری وجود دارد شامل آزمایش خون، سونوگرافی، اسکن و بررسی جذب.

رعایت رژیم غذایی مناسب در درمان این دو بیماری بسیار اهمیت دارد. ید نقش کلیدی در تولید هورمون­های تیروئید بازی می­کند. یک رژیم غذایی کم ید باعث کاهش هورمون تیروئید و پر ید باعث افزایش آن می­شود. سلنیوم و روی نیز در هر صورت باید به مقدار مناسب مصرف شود. سبزیجات کلمی جزو ممنوعیت­های غذایی در کم کاری تیروئید است در حالی که در پرکاری تیروئید توصیه می­شود.

شیوع این بیماری در زنان بسیار بیشتر از مردان است ولی روش درمان ساده و موثری دارد.

 منابع :

https://www.niddk.nih.gov/health-information/diagnostic-tests/thyroid#:~:text=A%20radioactive%20iodine%20uptake%20test,is%20called%20an%20uptake%20test.

https://www.healthdirect.gov.au/causes-of-thyroid-problems#:~:text=Problems%20with%20the%20thyroid%20can,caused%20by%20a%20virus%20or

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hyperthyroidism/symptoms-causes/syc-20373659#:~:text=Hyperthyroidism%20(overactive%20thyroid)%20occurs%20when,treatments%20are%20available%20for%20hyperthyroidism.

                     https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypothyroidism/symptoms-causes/syc-20350284

https://www.healthline.com/health/hypothyroidism/symptoms-treatments-more#causes

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hyperthyroidism/symptoms-causes/syc-20373659#:~:text=Some%20of%20the%20most%20serious,to%20meet%20your%20body’s%20needs.

https://www.healthline.com/health/hyperthyroidism-diet#takeaway

https://www.healthline.com/nutrition/hypothyroidism-diet#tips

https://www.healthline.com/health/hyperthyroidism#symptoms

https://www.verywellhealth.com/constipation-and-hypothyroidism-3233144

https://www.healthline.com/health/hypothyroidism/symptoms-treatments-more#Whats-hypothyroidism?